Rize’nin çay sektörü gündemine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Rize Ticaret Borsası eski Başkanı Tahsin Sancak, ÇAYKUR’un tarih boyunca siyasetin etkisi altında kaldığını belirtti. Kurumun mevcut borç yükü, yönetimsel zorlukları ve sektörün geleceğine dair çarpıcı yorumlarda bulunan Sancak, ÇAYKUR’un yıllardır rahat bir nefes alamadığını ifade etti.
“ÇAYKUR’un Borcu 22 Milyar Lirayı Aştı”
Sancak, açıklamasında matematiğin değişmezliğine vurgu yaparak ÇAYKUR’un bugünkü finansal durumuna dikkat çekti:
“Benim fikrime göre değişmez… Şu an ÇAYKUR’un bankalara yirmi iki milyar borcu var.”
diyen Sancak, mevcut borç yapısının sektörün geleceği açısından ciddi bir sorun olduğunun altını çizdi.
“Siyaset 80 Yıldır ÇAYKUR’u Hiç Rahat Bırakmadı”
ÇAYKUR’un ilk büyük fabrikasının 1946’da hizmete girdiğini hatırlatan Sancak, siyasi müdahalelerin o günden bu yana kurumu sürekli etkilediğini söyledi.
Çay teşkilatını Rize’de kuran Asım Zihnioğlu’nun doğal olarak ilk fabrika müdürü olduğunu hatırlatan Sancak, fabrikanın açıldığı yıllarda işe alımlarda yaşanan baskıları şöyle anlattı:
“Herkes fabrikada çalışmak istiyor. Sırayla alıyorlar. Demokrat Parti il başkanı liste verdi. Müdür, ‘Alamayız, sırayı bozarsak haksızlık olur, tartışma çıkar’ deyince adamı görevden aldırdılar. Rize ayağa kalktı, müdür geri geldi.”
Bu örneğin sektördeki siyasi baskının köklü bir geçmişi olduğunu gösterdiğini belirten Sancak, “O gün bugün, seksen yıl siyasetin ÇAYKUR’u hiç rahat bırakmadığını” dile getirdi.
“Mesut Yılmaz Dönemi En Müdahalesiz Dönemdi”
Sancak, kuruma yönelik siyasi baskıların en az yaşandığı dönem olarak merhum Başbakan Mesut Yılmaz’ın dönemlerini işaret etti:
“En müdahalesiz dönem Mesut Yılmaz dönemleridir. Yine de sıkıntılar oldu.”
“Planlı Dönemden Bu Yana Özelleştirme Listesinde”
1960’larda başlayan planlı kalkınma dönemine de değinen Sancak, ÇAYKUR’un yıllardır özelleştirilecek kuruluşlar arasında yer aldığını söyledi:
“1960’ta planlı dönem başladığından beri, bütün KİT’ler gibi ÇAYKUR da beş yıllık planlarda özelleşecek kuruluş diye geçer. Bunu gören muhalefet, ‘ÇAYKUR’u satıyorlar’ diye feryat eder. Böyle devam eder gider.”
“Çay Sektöründe Kapsamlı Bir Kalite ve Verimlilik Çalışması Şart”
Sektörde yaşanan tartışmaların artık yapısal çözümlerle ele alınması gerektiğini savunan Sancak, çay tarımının temelinden başlayarak yeniden ele alınması gerektiğini vurguladı:
“Çay sektöründe, topraktan başlayarak kalite ve verimlilik çalışmaları yapılmalıdır.”
Sektörde Reform Çağrısı
Tahsin Sancak’ın açıklamaları, çay sektöründe uzun yıllardır devam eden finansal sorunların, siyasi müdahalelerin ve üretim süreçlerindeki verimsizliğin yeniden gündeme gelmesine neden oldu.
Uzmanlar da üreticinin gelirinden fabrika işletme modellerine, yaş çay alım sisteminden ÇAYKUR’un kurumsal yapısına kadar pek çok konuda reforma ihtiyaç olduğunda hemfikir.
