Haber: Yasemin ÖZÇELİK / RİZE
Rize’nin zengin mutfak kültürünü ve geleneksel üretim değerlerini bir araya getiren 6. GastronomiRize Günleri, “Sofrada Yaşayan Miras” temasıyla başladı. Dört gün sürecek etkinlikte, Rize’nin 12 ilçesinden 100’ü aşkın yöresel yemek ziyaretçilerle buluşurken, iklim değişikliği ve sıfır atık konusunda da dikkat çeken mesajlar verildi.
Etkinliğin öne çıkan anlarından biri, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayesinde yürütülen Sıfır Atık Hareketi’ne destek amacıyla gerçekleştirilen “İklim İçin Horon” etkinliği oldu. Gençlerin öncülüğünde kurulan horon halkasında katılımcılar, Rize’nin simgeleri arasında yer alan çay ve çay bardağı etrafında bir araya geldi.
Geleneksel horon, bu kez çevreyi korumak ve sürdürülebilir bir gelecek için farkındalık oluşturmak amacıyla oynandı. Etkinlikte toprağın, suyun ve gıdanın korunması, kaynakların verimli kullanılması ve atıkların azaltılması gerektiğine dikkat çekildi.
12 İLÇENİN MUTFAK KÜLTÜRÜ AYNI SOFRADA
GastronomiRize 2026’nın merkezinde, kentin 12 ilçesinden derlenen yöresel tariflerle hazırlanan büyük yemek sergisi yer aldı. Aile sofralarında kuşaktan kuşağa aktarılan, bir bölümü daha önce kayıt altına alınmamış tarifler, 2024 yılında başlatılan saha çalışmalarıyla derlendi. 2025 yılında tasnif edilen ve şefler ile tarif sahipleri tarafından yeniden uygulanan yemekler, “Rize Dağlardan Denize Aromatik Mutfak Kültürü” kitabında bir araya getirildi.
Kitapta yer alan 100’ü aşkın yemek, festival alanında yeniden hazırlanarak ziyaretçilerin beğenisine sunuldu. Çalışmayla yalnızca yemek tariflerinin değil, Rize’nin tarım, hayvancılık, balıkçılık, bitki bilgisi ve geleneksel saklama-pişirme yöntemlerinin de gelecek kuşaklara aktarılması amaçlanıyor.
SIFIR ATIK VE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VURGUSU
Festivalde “İklim ve Çevre Dostu Rize” yaklaşımı doğrultusunda atıkların ayrıştırılması, kompost uygulamaları, tek kullanımlık plastiklerin azaltılması ve gıda kayıplarının önlenmesi gibi konular öne çıkarıldı. Yerel ve mevsimsel ürünlerin tercih edilmesiyle su ve toprak kaynaklarının korunmasının önemi de vurgulandı.
Çayın geleceği de etkinliğin önemli başlıkları arasında yer aldı. Bahçeden fabrikaya uzanan üretim süreci, doğru demleme teknikleri ve çayın gastronomideki kullanım alanları ele alınırken tadım etkinlikleri ve demleme atölyeleri düzenlendi. “Bir Bardak Çayın Geleceği: İklim Değişikliği ve Sürdürülebilir Çay Gastronomisi” başlıklı çalışma kapsamında ise iklim değişikliğinin çay üretimine etkileri değerlendirildi.
GASTRONOMİDEN SAĞLIKLI YAŞAMA
Festivalde gastronomi, sağlıklı yaşam perspektifiyle de ele alındı. Longevity Merkezi Rize’de beslenme uzmanları, hekimler ve gastronomi uzmanları; yerel ve mevsimsel ürünlerin, fermente gıdaların ve geleneksel beslenme alışkanlıklarının sağlıklı yaşamla ilişkisi üzerine çalışmalar gerçekleştirdi.
Böylece tarladan sofraya uzanan üretim sürecinin yanı sıra beslenmenin sağlık üzerindeki etkilerine de dikkat çekildi.
GELENEKSEL ÜRETİM YÖNTEMLERİ YENİ KUŞAKLARLA BULUŞTU
Formulaz’dan horona, tulumdan şiire, çaydan arıcılığa kadar Rize’nin kültürel değerlerinin tanıtıldığı festivalde, geleneksel üretim yöntemlerine yönelik atölyeler de düzenlendi.
Sepet örme, sirke yapımı, mısır soyma, hamsi tuzlama, pepeçura ve paça yapımı gibi etkinliklerle yöresel bilgi ve becerilerin özellikle çocuklara ve gençlere aktarılması hedeflendi.
Festivalde kadın üreticiler de önemli bir yer tuttu. Rize’nin farklı ilçelerinden 150’yi aşkın kadın, yöresel yemeklerini ve el emeği ürünlerini ziyaretçilerle buluşturdu. Geleneksel tariflerden turşu ve reçel yapımına, ekmek çeşitlerinden gıdaların saklanma yöntemlerine kadar pek çok alanda kadınların kuşaktan kuşağa aktardığı bilgi ve deneyim tanıtıldı.
BAŞKAN METİN: “YAŞAYAN BİR KÜLTÜR MİRASI”
Rize Belediye Başkanı Rahmi Metin, GastronomiRize Günleri’nin yalnızca bir festival olmadığını, kentin üretim kültürünü, mutfak hafızasını ve geleceğe yönelik hedeflerini aynı sofrada buluşturduğunu ifade etti.
Metin, 2024 yılında başlayan saha taramaları, 2025’te gerçekleştirilen tasnif ve uygulama çalışmaları ile 2026’da tariflerin yeniden hazırlanması sürecinin, Rize’nin gastronomi mirasının korunmasına katkı sunduğunu belirtti. “Rize Dağlardan Denize Aromatik Mutfak Kültürü” kitabının da bu yönüyle önemli bir kültür belgesi niteliği taşıdığını vurguladı.
Rize’nin 12 ilçesinden 100’ü aşkın yöresel yemeği bir araya getiren GastronomiRize 2026, geleneksel mutfak kültürünü çevre bilinci, sürdürülebilir üretim ve kadın emeğiyle buluşturdu. “Sofrada Yaşayan Miras” temasıyla düzenlenen etkinlikte kurulan “İklim İçin Horon” halkası ise kültürel değerlerin çevreyi koruma çağrısıyla bir araya geldiği anlamlı anlardan biri oldu.